Güney Afrika’da gerçekleştirilen çarpıcı bir araştırma, bilim dünyasında büyük yankı uyandıracak bulgular ortaya koydu. Durban Teknoloji Üniversitesi ve KwaZulu-Natal Üniversitesi’nden fizikçiler, çöken bir nötron yıldızının merkezinde zamanın geriye doğru aktığını ifade ediyor. Günlük hayatta zamanın akışının tek yönlü olduğunu biliyoruz; örneğin, kırılan bir bardağın kendiliğinden onarılmadığını veya bardağa dökülen süt ile kahvenin birbirinden ayrışmadığını gözlemliyoruz. Bu olgu, fizik literatüründe entropi olarak adlandırılıyor. Evrenin düzenli bir yapıdan düzensizliğe (kaosa) doğru ilerlediği kabul ediliyor. Ancak, Güney Afrikalı araştırmacıların European Physical Journal C dergisinde yayımlanan çalışması, bu tek yönlü akışın nötron yıldızlarının içinde tersine döndüğünü öne sürüyor.
Nötron yıldızlarının çöküşü üzerine yapılan matematiksel analizler, beklenmedik bir sonucu beraberinde getirdi: Yıldız çökerken, entropinin artması beklenirken, aslında azalıyor. Bu durum, fiziksel anlamda zamanın yönünün değiştiği anlamına geliyor. Fizikçiler tarafından “imkansız” olarak nitelendirilen bir örnek gerçeklik kazanıyor: Diş macunu, mucizevi bir şekilde tüpün içine geri dönüyor.
Bu ilginç durumun arkasında ne yatıyor? Araştırmacılar, burada iki farklı entropi türünün etkileşim içinde olduğunu belirtiyor:
– **Sıradan Entropi**: Maddeleri dağıtıp bozarak kaosa yol açar.
– **Kütleçekimsel Entropi**: Maddeleri bir araya getirip yoğunlaştırır.
Normalde sıradan entropi baskın gelirken, bir nötron yıldızının devasa kütleçekimi bu durumu tersine çeviriyor. Yerçekimi o kadar etkili oluyor ki, düzensizliği yutup düzeni artırıyor. Bu da zamanın matematiksel olarak “geri sarılmasına” neden oluyor.
Bir nötron yıldızını hayal etmek zordur: Güneş’ten daha ağır bir kütleyi, bir şehir büyüklüğündeki bir küre içerisinde sıkıştırın. O kadar yoğundur ki, yüzeyinde bir kaşık madde milyarlarca ton ağırlığında olabilir. Bu aşırı yoğun ortam, nötron yıldızlarını adeta birer “zaman makinesi laboratuvarı” haline getiriyor.
Bu buluş, yalnızca yıldızlarla ilgili değil; aynı zamanda evrenin başlangıcı, yani Büyük Patlama ile ilgili önemli bir soruya da ışık tutabilir. Kozmologlar, evrenin başındaki dev enerji ve entropinin bugünkü düzenli yapının korunmasına nasıl katkı sağladığını yıllardır tartışıyor. Belki de evrenin bazı bölgelerinde (nötron yıldızları gibi) zaman her zaman geriye doğru işliyordu ve bu durum kozmik dengeyi sağladı.
Güney Afrikalı araştırmacılar, “zamanın sırrını çözdük” demiyor. Ancak bu çalışma, yerçekimi ve uzay-zaman bükülmelerinin beklentilerimizden çok daha tuhaf davranabileceğini gösteriyor. Bilim, bu küçük ilerlemelerle evrenin en büyük gizemi olan “zamanın kendisi” hakkında daha derin bir anlayışa doğru yol alıyor.
